26 mei 2013

Van aanleg naar talent

Het beeld van uitzonderlijke hoogbegaafden, zoals
Albert Einstein, is niet realistisch. Het geeft een
verstoord beeld van gewone 'hoogbegaafdheid'. Dus
laat je daar niet door misleiden. Niet elk
hoogbegaafd kind is bij voorbaat briljant!
Wat is talent?

Wat is aanleg?

Is er verschil tussen deze twee?

JA! Maar in de praktijk worden deze begrippen veel door elkaar gehaald. Hoe vaak hoor je niet: "Dat meisje is een natuurtalentje!" of "Hij is als voetballer gebóren!"
Door de verwarring tussen deze begrippen ontstaat vanzelf het idee dat als een kind begaafd is, het ook gelijk veel talent heeft. Met als gevolg de verwachting dat een kind uitblinkt, werk foutloos maakt, opvalt door prestaties, etc. Maar dat is een misvatting.

Aanleg is het begin
Elk kind wordt met een specifieke aanleg geboren. Vermogens op bijv. intellectueel, creatief, sociaal en sensomotorisch gebied. Hoe hoger de vermogens zijn, hoe makkelijker een kind een leerproces doorloopt. Hoogbegaafde (dus: met veel aanleg) kinderen hebben bijvoorbeeld veel intellectuele of creatieve vermogens. En zij zullen op deze gebieden dus sneller en gemakkelijker kunnen leren dan kinderen met minder aanleg. Dit geldt ook voor kinderen met een grote sensomotorische aanleg. Deze kinderen leren bijvoorbeeld makkelijker een instrument bespelen of een sport beoefenen.

Het leerproces
Aanleg voor iets hebben is maar één kant van de medaille. Om ergens heel goed in te worden, moet elk kind oefenen, leren, hard werken, etc. Dit is het leerproces, dat geldt voor ieder kind. François Gagné heeft dit mooi weergegeven in onderstaand model. Het geeft heel goed weer hoe een aangeboren vermogen moet worden gestimuleerd om te groeien naar een talent. Onderweg in het leerproces zijn er stimulerende en tegenwerkende factoren. Dit zijn interne en externe factoren. Elk persoon heeft een uniek leerproces. Als je hier meer over wilt weten, bekijk dan eens deze link.


Het DMGT-model van Gagné. Klik op het model voor een vergroting.
Talent is het resultaat
Wanneer een kind met grote aanleg een passend en uitdagend leerproces doorloopt, heeft het de mogelijkheid om die aanleg te ontwikkelen tot een talent. Dan kan het kind een goede kunstenaar, een profvoetballer, een eerste violist of een uitstekend arts worden. Talent is dus een vaardigheid, niet iets wat is aangeboren. In andere stromingen noemen mensen 'talent' ook wel 'competentie'.

Benutten van je talenten
Hierbij wil ik opmerken dat het niet mijn intentie is dat elk kind een gevierd uitvinder hoeft te worden. Maar het is wel bekend dat weinig dingen in het leven zoveel plezier en voldoening geven als het benutten van je talenten...eh....vermogens.

En om dát geluk te bereiken, om goed te worden in waar je hart ligt, is een passend leerproces dus een múst voor elk kind. Ook voor hoogbegaafde kinderen. Zij worden niet met een talent geboren, maar hebben wel enorm veel potentie. En het is de taak van het onderwijs, van jou als leerkracht, om dat zo goed mogelijk tot ontwikkeling te laten komen.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten