6 mei 2013

Signalen serieus nemen

Daar is ze weer, de moeder van Naomi. Je weet al waarvoor ze komt. Volgens moeder gaat het niet zo goed met Naomi. Althans, thuis niet. Op school merk jij niet zoveel. Haar werk is prima, haar gedrag is keurig. Je zal het natuurlijk nooit hardop zeggen, maar.... Wat zeurt dat mens nou? Het gaat toch goed met Naomi?

Natúúrlijk zeg je dat niet. Natúúrlijk ga je met moeder in gesprek. Maar wat moet je doen met dit signaal dat moeder bij je neerlegt?

1 - Neem serieus!
Veruit de meeste moeders komen niet op school om te zeuren. Ze bedenken zich wel 20 keer voordat ze naar school stappen, uit angst om als 'zeurouder' neergezet te worden. Het beste wat je als leerkracht kunt doen, is deze moeder serieus nemen. Start een traject om te bekijken of ze gelijk heeft. Want...misschien heeft ze wel gelijk! En misschien ook niet. Maar in zo'n traject wordt dat ook duidelijk.

Wist je dat moeders door leerkrachten minder serieus
worden genomen dan vaders? Moeders worden onbewust
toch vaker aangemerkt als 'emotioneel'. Vaders lijken wat
zakelijker en dus minder te 'zeuren'. Misschien handig om
voor jezelf eens na te gaan hoe jij daar -onbewust- tegenaan kijkt
2 - Wees bewust!
Ook onopvallende kinderen met keurige cijfers en dito gedrag kunnen hoogbegaafd zijn. (lees maar eens dit: de succesvolle leerling)  Zij uiten hun gevoelens van onbehagen vaak alleen in een veilige omgeving, zoals thuis. Het is dus eigenlijk fantastisch dat de moeder van Naomi meldt dat er iets niet goed zit. Zie het als een signaal. Een signaal dat het waard is om uitgezicht te worden.

Er zijn verhalen bekend van keurige kinderen op school, die zich thuis gillend in hun kledingkast opsluiten om maar niet naar school te hoeven, of zichzelf pijn doen. En zodra ze op school zijn, hangen ze de brave engeltjes uit.


3 - Onderzoek!
Sommige scholen werken met een protocol voor signalering van hoogbegaafdheid, zoals het DHH of de Sidi3. Andere scholen hebben geen protocol. Op zich geen probleem. Maar wat élke school in ieder geval zou moeten hebben, is een duidelijk en compleet beleid rondom de signalering van deze leerlingen.
In zo'n beleid zijn enkele onderdelen essentieel. Ik zal er een paar kort uitwerken. Mocht je hierover vragen hebben, dan kan je contact met me opnemen. Een eerste adviesgesprek is altijd gratis.
  • Signalen:
Neem elk signaal, van ouder, leerling, leerkracht of wie dan ook, serieus. Hoogbegaafdheid kent zoveel vormen en maten, dat je er makkelijk overheen kunt kijken.
Het beste moment om signalen op te vangen is wanneer een leerling instroomt in je school. Tips hiervoor geef ik binnenkort in een volgend blog.

Er zijn hoogbegaafde leerlingen die alleen maar tienen halen
en een uitmuntende woordenschat hebben. Zij zijn makkelijk te herkennen.
Bij de overgrote rest is het gewoon lastiger te ontdekken.
  • Korte signalering:
Wanneer er een signaal is, start dan een kort signaleringstraject. Dit kan zijn dat de groepsleerkracht, of de IB-er, het DHH of de Sidi3 voor deze leerling beknopt invult. Of je toetst het kind door (totdat het kind een IV-score behaalt) op de basisvakken. Let hierbij op dat de leerling niet onderpresteert. Praat eventueel met de ouders, bespreek je vermoedens. Hoe kijken zij tegen deze mogelijkheid aan? Komt hieruit dat het kind inderdaad signalen van hoogbegaafdheid heeft? Start dan een...
  • Uitgebreide signalering:
Hierbij kun je denken aan het compleet invullen van DHH, Sidi3. Aan het uitvoeren van aanvullend didactisch en sociaal en emotioneel onderzoek. Let ook hier goed op dat de leerling niet onderpresteert. Een andere mogelijkheid -zeker raadzaam bij twijfelachtige uitkomsten van didactisch onderzoek- is het uitvoeren van een intelligentie-onderzoek. Ik ben van mening dat elke school ook geld in het zorgbudget moet reserveren voor onderzoek van hoogintelligente kinderen. Dit gebeurt namelijk nog weinig. Het is onzin én discriminerend om deze ouders een dergelijk onderzoek zélf te laten betalen. Wanneer je een dergelijk onderzoek uit wilt laten voeren, doe dit dan al-tijd bij een tester die uitgebreid verstand heeft van hoogbegaafdheid en onderpresteren. Wanneer een tester namelijk de subtiele signalen van onderpresteren niet op weet te pakken, kan het totale IQ wel tot 20 punten lager uitvallen dan zou moeten. Dus dan heeft Naomi niet een IQ van 127 (op zich al hoog), maar van 147!
  • En dan:
Dan begint het pas! Op dit punt moet je keuzes gaan maken. Plusklas? Externe plusklas? Verrijken? Verbreden? Versnellen? Welke keuzes maak je? En waarom? En wat is haalbaar? Welke keuze je ook maakt, doe dit samen met school, ouders én met het kind. Het is maatwerk!

Leg vast!
Om het jezelf zo makkelijk mogelijk te maken (voor zover dat kan), is het verstandig om binnen je school dit traject van signalering vast te leggen in beleid. Ook kan je in dit plan vastleggen wat de mogelijkheden (budget, personeel) van school zijn om een kind te begeleiden. Welke materialen zijn er? En wanneer gebruik je die? Wil je wél een plusklas? Of kies je er juist voor om de leerling in de groep te houden? Zo bespaar je jezelf en je collega's werk, omdat het voorwerk al is vastgelegd.

En áls de moeder van Naomi dan -tegen jouw verwachting in- tóch gelijk blijkt te hebben, dan weet jij hoe je moet handelen!



Lonneke Snijder is hoogbegaafdheidsdeskundige en helpt scholen met het opzettend van een stevig beleid rondom talentontwikkeling en/of hoogbegaafdheid. Meer informatie? Neem dan contact op met haar. Contactgegevens vind je in de rechter menubalk.

1 opmerking:

  1. Hoi Lonneke,

    Wat goed dat je leerkrachten helpt aan informatie over hoogbegaafdheid.

    Ben benieuwd naar je volgende blog met tips omtrent het signaleren van hoogbegaafdheid.

    met vriendelijke groet,

    Jeannet Festen

    BeantwoordenVerwijderen