27 nov. 2012

Ander onderwijs, hoe dan?


In mijn vorige blog (tip:lees dat eerst voordat je aan dit blog begint) schreef ik over hoe hoogbegaafde leerlingen verschillen van normaal begaafde leerlingen. En hoe ze daardoor behoefte hebben aan een andere benadering in het onderwijs. Een logische vraag is vervolgens: HOE realiseer ik dan ANDER onderwijs voor deze leerlingen? Daarop wil ik je vandaag een handreiking geven. Ik kan het niet tot in de puntjes aan je voorleggen, omdat elke hoogbegaafde leerling anders in elkaar steekt. En daar moet je rekening mee houden.

Hieronder beschrijf ik natuurlijk de ideale situatie. Kijk wat voor jou en je school haalbaar is. Wees daarin eerlijk; naar jezelf, naar je collega’s, naar de ouders én naar het kind. Niemand heeft iets aan een prachtig opgezet plan, zonder de capaciteiten om het uit te voeren.

Compacten en verrijken
Om ander onderwijs te bieden, zal je eerst ‘ruimte’ moeten maken. Omdat hoogbegaafde kinderen behoefte hebben aan minder herhaling, kun je de reguliere lesstof compacten. Dit betekent dat je veel herhaling weglaat, zodat er tijd ontstaat voor andere lesstof. Veel leerkrachten vinden het moeilijk om deze herhaling los te laten, omdat ze bang zijn dat de leerling hiaten oploopt. Jij ook? Bedenk dan dat de lesstof van een dag van een reguliere schoolklas op bijv. Leonardoscholen in anderhalf uur wordt doorlopen! De rest van de dag wordt gebruikt voor verrijking (andere lesstof die uitdagend is) van het lesprogramma. Dus er is vast ruimte voor je leerling om wat lesstof los te laten. Voor compacten is dus een beetje lef nodig. Uiteraard is het wel belangrijk dat de leerling het automatiseren voldoende ontwikkelt.
Een manier om vinger aan de pols te houden wat betreft de lesstof en het automatiseren is om vooruit te toetsen. Laat de leerling de tussentoetsen van de methode voorafgaand aan het blok maken. Herleid hieruit vervolgens welke lesstof de leerling nog nodig heeft en welke je kunt laten vervallen.

Doortoetsen
Om te weten welk niveau de leerling aan kan, zal hij per vak moeten worden doorgetoetst. Dit kan met bijv. de gebruikelijke LVS-toetsen. Neem de toetsen af totdat de leerling net onder het gemiddelde (bijv Cito-score IV) scoort. Dus niet voldoende of hoger, want dat is al zijn beheersingsniveau. Je wilt weten waar hij iets nieuws kan leren, dus toets je door tot hij de stof niet meer beheerst. Vaak kom je bij een hoogbegaafde leerling daarmee in hogere leerjaren uit. Beslis dan samen met IB-er, ouders en eventueel kind of je het kind op dat hogere niveau wilt laten verder werken (je gaat dan versnellen, met als gevolg dat hij bijv. in groep 6 ‘klaar’ is met de rekenstof van de basisschool) of dat je verdiepend werk gaat aanbieden zodat het kind niet verder z’n jaarklas vooruit werkt. Dit laatste klinkt misschien vreemd, maar met de juiste materialen en begeleiding kun je vaak een hoogbegaafde leerling nog veel laten leren binnen zijn jaarklasniveau.

En dan… 
... komt het echte werk: de leerstof wordt aangepast. Maar hoe? Uit recent onderzoek is gebleken dat hoogbegaafde kinderen het beste leren in een begeleid onderzoekende leersituatie. Dit betekent dat zij graag zelf een vraagstuk onderzoeken en daarin begeleid moeten worden door een leerkracht. Ook leren zij vaak liever op een abstract niveau dan concreet. Verder gedijen zij goed bij nieuwigheden, bij intensiteit en genieten vaak van (enige) complexiteit.
Er zijn veel materialen op de markt die hierbij aansluiten. Ook projecttaken, webquest’s, filosofie-lessen etc. komen hiervoor in aanmerking. Belangrijk voor de hoogbegaafde leerling is dat hij hierbij voldoende ondersteuning en feedback krijgt. Begeleiding moet een regelmatig en vaststaand onderdeel zijn van zijn programma. Een mooie plek om dit type onderwijs te geven is een plusklas. Wanneer een leerling voor het eerst begint met verrijkende taken, kies dan voor een onderwerp dat hem erg interesseert maar waar hij nog niet veel van af weet. Zo is hij meer gemotiveerd én is het leerrendement een succeservaring voor de komende taken.

Tips: 
Uiteraard valt er nog enorm veel te vertellen over goed onderwijs voor hoogbegaafden. Heb je nog ideeën, suggesties of vragen? Laat het hieronder weten! Ik vind het heel waardevol als je een reactie geeft.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen