26 apr. 2012

‘Ik begrijp hem gewoon niet’

Een van de grootste –vaak onuitgesproken- frustraties van leerkrachten over hoogbegaafde kinderen is: “Ik begrijp hem gewoon niet.” Het is als leerkracht soms erg moeilijk om je in een hoogbegaafd kind te verplaatsen.  En dat bedoel ik niet didactisch gezien (alhoewel… goed onderwerp voor een volgend blog!), maar juist op persoonlijk niveau.

Wat maakt dat nou zo ingewikkeld? En hoe kun je je nou zo goed mogelijk verplaatsen in dit kind? Ik kan je daar geen kant en klaar antwoord op geven. Maar met onderstaande tips en overdenkingen kom je misschien al een heel eind. Of op z’n minst een stapje verder.
Gemiddeld
Het gemiddelde IQ van de bevolking is 100. En zoals alle mensen verschillen in lengte, verschillen mensen ook in intelligentie.  Het overgrote deel van de bevolking heeft een IQ tussen de 85 en de 115. Even kort door de bocht: beneden de 80 spreken we zwakbegaafd, boven de 130 over hoogbegaafd. Eigenlijk is dit cijfer lastig te interpreteren, want er spelen veel meer factoren mee bij begaafdheid. Maar ik noem het toch om je iets duidelijk te kunnen maken.

IQ-schaal van Wechsler
Even hypothetisch
Ik ga er even vanuit dat jij, lezer, normaal begaafd bent. -puur hypothetisch natuurlijk, je scoort vást hoger ;) - Je bent een keurig, supergemiddeld persoon met een IQ van 100. Je kunt je dan vast voorstellen dat een zwakbegaafde met een IQ van 60 een totaal andere beleving heeft van deze wereld dan jij. Probeer je eens het zelfbewustzijn van deze zwakbegaafde persoon voor te stellen. Je zult bedenken dat de zwakbegaafde minder signalen  die door andere mensen worden uitgezonden, binnenkrijgen. Hij krijgt minder mee van wat andere mensen zeggen, wat ze bedoelen, en daar begrijpt hij ook nog eens minder van dan jij. Ook zal de zwakbegaafde alles op een veel langzamer tempo begrijpen. En wat dacht je van zijn wil om iets te bereiken in het leven?

Nu andersom
Nu nemen we een hoogbegaafde met een IQ 140. Dat is in hoogbegaafdheidsland een redelijk gemiddelde, en wijkt net zoveel af van de 100 als het vorige voorbeeld. Probeer nu eens alle punten uit de vorige alinea andersom te denken. Hoe zou het zijn als je juist álle signalen uit je omgeving zou opvangen (bewust en onbewust)? En als je die ook nog eens op allerlei manier kunt interpreteren? Wat als je een enorme drive hebt om iets te bereiken of om iets te creëren? En je omgeving begrijpt dat niet? Wat als je alles direct snapt, je ergens niet over na hoeft te denken, terwijl je klasgenoten én je leraar daar wel tijd voor nodig heeft?

Onzeker
Het zijn maar een paar puntjes waardoor hoogbegaafde kinderen (en volwassenen, denk ook aan de ouders!) vreselijk onzeker kunnen worden. Want bedenk: deze kinderen weten niet dat ze zoveel afwijken van het gemiddelde! Ze zullen zich afvragen wat er mis is met hen. Niet zelden voelen deze kinderen zich daardoor juist dom. Vergelijk het eens met dit: Jij, Gemiddelde Nederlander, bent tussen een groep zwakbegaafden opgegroeid, zonder dat jou verteld is dat jij anders bent. Je zou misschien wel voelen dat je anders bent, maar zou dat als kind niet snappen. Dan ga je toch vreselijk aan jezelf twijfelen?

Bedenk dit eens als je de volgende keer het moeilijk vindt om begrip, geduld of inzicht op te brengen voor het hoogbegaafde kind in je klas. Of als je hem gewoon niet begrijpt. Ik hoop dat je er dan iets aan hebt. En let op: het hoogbegaafde kind heeft geen extra of speciale aandacht nodig, maar wel de juiste. En dan kom je al een heel eind.

Ik zal er hier nog vaker op terugkomen. Mocht je een vraag of opmerking hebben, dan lees ik die hieronder graag!

Opmerking 1: ik begrijp heel goed dat niet álle vergelijkingen tussen zwakbegaafd en hoogbegaafd te maken zijn, maar het kan helpen om inzicht en begrip te krijgen in/voor je hoogbegaafde leerlingen.
Opmerking 2: Overal waar 'hij' staat, kan ook 'zij' staan, en andersom.

3 opmerkingen:

  1. YvonneKoers #KrachtGedachte6 juni 2012 om 23:12

    Ja ja ja ja!
    Dat is precies hoe ik het probeer uit te leggen!
    Goed geschreven, mooi en waar stuk!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. jaja,geweldig hoor,ooit gehoord van mensen die een iq test slecht maken,en dan een verkeerde stempel krijgen als verstandelijk beperkt/zwakbegaafd?dit is de duisterende kant van nl,mensen zo verkeerd beoordelen,louter op domme testjes!!!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Een IQ test is ten alle tijden natuurlijk een momentopname, maar geeft naar mijn idee wel een redelijk beeld van de situatie. Inderdaad het is mogelijk dat je door factoren de test slechter hebt gemaakt dan als je de test op een andere dag had gemaakt. Uiteraard dient er altijd naar de situatie gekeken te worden of iemand zwakbegaafd is.

    BeantwoordenVerwijderen